قصر شاه بوبو جان(موزیم علمی – تحقیقی اتنوگرافی)

قصر شاه بوبو جان(موزیم علمی – تحقیقی اتنوگرافی)

این قصر تاریخی که گویا زنده از تاریخ معاصر دوره زمامداری امیرعبدالرحمن خان میباشد، بنام خواهر امیر”شاه بوبو جان” مسمی است. مشخصات این قصر مانند دیگر معماری های با شکوه عصر خود، از لحاظ طرز معماری ممتاز بوده چنانکه به روایت صاحب نظران، ساختمان قصر مشابهت به سبک مهندسی بروک دوره رنسانس در اروپا است. سکیج این قصر توسط انجنیران اتریشی در آن عصر طراحی گردیده، معماران و هنرمندان مجرب کابلی به اعمار قصر مبادرت ورزیده اند.

قصر از جناح مرکزی به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شده و با دهلیز های ممتد به هم وصل گردیده است. این ساختمان فوق العاده، از جناح شمال به درب ورودی متصل است. مدخل قصر با فیل پایه های تزئیناتی و دالان وسیع در منزل دوم تعمیر آشکار میباشد که نمای همین درب آغازی به تزیینات قصر بوده میتواند. روی ستون ها تزئینات کندن کاری با گل و برگ کار شده و گنگره های برجسته به وضوح دیده میشود.

قصر دو طبقه یی دارای چهل اطاق دهلیز ها وصالون وسیع است که ساخت و ساز آن، به طور معمول از خشت، گل و چوب، با تزئیناتی از چوب های کنده کاری شده میباشد. در طبقه دوم دورا دور صالون مرکزی با پیزار های چوبی و تزیینات طلایی رنگ دیده میشود، کنگره های سقف با اشکال گل و برگ و اشکال حیوانات اهلی بسیار زیبا به نظر میخورد. کلکین های دو لایه با تزیینات میناتوری طلایی رنگ مشاهده میشود که بدون شک به شکوه قصر افزوده است. قابل ذکر است الی آغاز دهه هفتاد در دهلیز سمت غربی قصر میان راه منزل دوم آئینۀ قد نمای بلورین موجود بود، ضمناً در صالون طبقه دوم نیز، آیینه یی بلورین از هندوستان به وسیله فیل انتقال داده شده بود بر بالای بخاری دیواری نصب بود که متأسفانه در اثر وقوع جنگ ها در کابل شدیداً آسیب دید و امروز از آنها اثری نیست.

اکادمی علوم افغانستان منحیث عالی ترین مرجع علمی در افغانستان به منظور حفظ و حراست میراث های فرهنگی کشور تلاش نمود تا این قصر تاریخی به موزیم اتنوگرافی  مبدل گردد، چنانکه زمینه باز سازی آن فراهم و به تاسی از فرمان شماره(45) سال 1381 خورشیدی رئیس جمهورکرزی به موزیم علمی تحقیقی اتنوگرافی در چوکات مرکز بین المللی تحقیقات کوشانی مبدل گردید. آمریت موزیم تحقیقی اتنوگرافی اکادمی علوم افغانستان طی سالهای اخیر با سعی و تلاش فراوان موزیم را به روی بازدید کننده گان و محققان باز نموده و زمینه تحقیق و باز دید را برای علاقه مندان عرصه علم و فرهنگ را مساعد گردانید.

موزیم مذکور حاوی حدود 2000 پارچه آثار اتنیکی بوده که از ولایات مختلف افغانستان به اساس زون ها به معرض نمایش قرار داده شده است. آثار مذکور از قبیل لباس ها،‌ تزئینات و زیورات، لوازم خانه مثل ظروف سنگی، گلی و مسی، چوبی، آثار فلزی مثل سلاح، زره، شمشیر، تفنگ، تفنگچه، کارد چاقو، پیش قبض و غیره به اساس کتگوری های اتنیکی، جمع بندی تشریح وشامل دیتابس دفتر ثبت و راجستر موزیم گردیده است. ضمناً آثاری بسیار نفیس که شامل حوزه گندهارا، نورستان، کنر، ننگرهار بوده و آثار اتنیکی مربوط زون شمال کشور مانند خرگاه قزاقی وترکمنی که به گونه عملی به نمایش گذاشته شده است. دها اثر دست دوزی به رنگ های مرغوب و مختلف که به وسیله زنان هنر آفرین این سر زمین و دیزاین های مخصوص و مربوط به مناطق مختلف افغانستنان مهره دوزی، چرمه دوزی، خامک، پخته دوزی، صدف کاری، آیینه دوزی، تزیینات روی وسر شتر مربوط مردم بلوچ و دها اثر ناب مربوط به اقوام مختلف کشور اعم از ملیت های هزاره، اوزبک، ترکمن، نورستان، پشتون، تاجیک.. وغیره دراین موزیم موجود و معرفی گردیده است.

موزیم در کنار داشته اتنیکی، دها اثر گرانبهای هنرمدرن، مربوط پروفیسور امان الله حیدرزاد، که به گونه اهدا به این موزیم سپره اند، نیز دارا میباشد.قابل یاد آوری است، آثار هنر مدرن دراین موزیم، زمینه ونشانه ای بارزی از گسترش کالیگرافی اسلامی در قالب هنر مدرن در افغانستان بوده ونهاد علمی تحقیقی نیز سعی دارد تا نسل جوان به طور گسترده از آن بهره مند گردند و در این راستا گام های علمی وممد را به جا بگذارد.

همچنان آثار خطی امین الله هنر ور که ده قلم آثار در این موزیم جابجا شده  که به تزئین ودیکور وترین های موزیم افزوده شده است.

در حقیقت این موزیم نه تنها به مثابه  یک موزیم نمایشی تلقی گردیده، بلکه منحیث دانشگاه واقعی شناخت فرهنگ ها در جامعه علمی تحقیقی به سطح کشور بوده وهمواره سعی نموده تا زمینه ای برای توسعه و مطالعه فرهنگ مردم افغانستان را فراهم نماید و به مخاطبان خویش ممد واقع گردد.

مسجد گدری

مسجد گدری در ناحیه اول شهر کابل موقعیت داشته و به ‌عنوان یکی از کهن‌ ترین مساجد کابل، در فهرست آثار تاریخی وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان به ثبت رسیده است. درباره وجه تسمیه این مسجد دو روایت وجود دارد؛ نخست اینکه بر روی گودالی عمیق و پر از آب ساخته شده و واژه «گودال» به‌تدریج به «گدری» تبدیل شده است و دوم اینکه نام آن از «گدری» به معنای پوستین در زبان مغولی گرفته شده که بر اساس یک روایت محلی، هزینه ساخت مسجد از فروش سکه ‌های دوخته ‌شده بر یک پوستین تأمین شده است. هر چند ساخت مسجد را به دوره شاه‌جهان نسبت می‌دهند، اما یافته ‌های باستان ‌شناسی نشان می‌دهد که بنای اصلی آن به دوره‌ای قدیم‌تر تعلق داشته و در زمان شاه‌جهان بازسازی شده است.

این مسجد طی تاریخ چندین بار مرمت شده و کاوش‌ های باستان ‌شناسی سال ‌های ۱۳۹۷–۱۳۹۸ خورشیدی بقایای ساختمان اولیه، از مله ستون‌ های خشتی و پایه ‌های قدیمی آن را آشکار ساخت. بنای مسجد دارای پنج اتاق، چند محراب، طاق‌ های قوسی و معماری ترکیبی از سبک‌ های مغولی–هندی، درانی و کابلی است و در ساخت آن از خشت، آجر پخته، سنگ کوهی، چوب و گل استفاده شده است. در محوطه مسجد آثار مکشوفه باستان ‌شناسی در یک شیشه‌خانه به نمایش گذاشته شده و با وجود مرمت ‌های اخیر، ساخت‌وساز های غیرمسؤولانه اطراف مسجد به حریم تاریخی آن آسیب رسانده است. امروزه این مسجد علاوه بر کارکرد عبادی، دارای مدرسه دینی برای آموزش کودکان بوده و با ایجاد چاه آب جدید، مشکل کمبود آب آن نیز برطرف شده است.