حفریات باستانشناسی در باغ بابر
قبل از آنکه در مورد باغ بابر صحبت نمایم لازم میدانم که در مورد شخصیت بابر واحفاد آن روشنی مختصری انداخته شود:
بابر پسر عمر شیخ پسر ابو سعید بن سلطان محمد میرزا بن میرانشاه بن تیمور گورگانی در 14 فبروری 1484 م در وادی فرغانه تولد گردید.مادرش نگار خانم دختر یونس خان حکمران منگولیا بود.
بابر از طرف مادر به چنگیز خان واز طرف پدر به امیر تیمور گورگان میرسد. پدرش عمر شبخ در سال 1494 م در اثنای کبوتر پرانی از بام پائین افتاد وبمرد. روسای بزرگ واهل دربار بابر را بعد از وفات پدرش پادشاه زنده جان نمودندکه در آن وقت بابر 11 ساله بود.
بابر در سال 1504 م بالای کابل حمله ور شد ودر همان وقت الغ بیگ حکمران کابل بود وبابر انر خلع قدرت نمود. وبعد ازفتح کابل متوجه غزنی و کندهار گردید. درسال 1507 م متوجه تسخیر کندهار گردیده وبراد خود نصیر میرزا را جکمران ان ساخت. وی بعد ازفتح کندهار متوجه هند گردیده ولشکر خویش را بطرف هند سوق داد. درسال 1523 م لاهور رافتح نموده ودر سال 1525 م در جنگ پانی پت اشتراک نموده وسطان ابراهیم را کشت ودهلی راتسخیر نمود. هند وافغانستان را سر چهار راه انتخاب نمود.
بابر یک پاد شاه شجاع وهم چنان یک نویسنده بسیار عالی بود وبزبان های ترکی وفارسی شعر می سرائید.بابر هشت زن داشت وازبین انها ماه بیگم دختر سلطان بایقرا دوست داشتنی وی بود، او هم چنان چهار پسر وچهار دختر داشت. وی در سال 1530 م در اگره هند وفات کرد وبنا بروصیت او جسدش بعدأ در باغ بابر کابل انتقال گردید.
بابر در باغ و باغ داری علاقمندی زیادی داشته وچندین باغ را احداث نمود که مشهورترین آنها قرار ذیل است:باغ بابر، باغ نور،باغ خلوت خانه ، باغ صورت خانه، باغ حیدر تقی، بوستان سرای، باغ نوروزی، باغ بهشت، باغ شهر آرا،چهارباغ وباغ آهوخانه.
برعلاوه از باغ های یاد شده ءفوق خارج کابل باغ صفا، باغ علی مردان، چهل زینه کندهار، چهار باغ کندهار وباغ آگره را نیز تهداب گذاری نموده است.او همچنان یک حوض کوچک را درعقب شفاخانه ابن سیناساخته بود که یک من شراب هندی داخل آن جای میشد ودر آن حوض یک کتیبه نیز حک شده وسال 1508 م در آن ذکر است.
باغ بابر نیز یکی از مشهورترین باغ های دوره مغولی در کابل است که این باغ در دامنه های غربی کوه شیر در وازه در محلی بنام گذرگاه که تقریبأ 500 متر طول دارد واز 15 طبقه اعمار گردیده که ارتفاع طبقه اول از طبقه پانزدهم تقریبأ به 25 متر میرسد. این قبلأ از دریای للندر ابیاری میگردید.اکنون بنابر ازبین رفتن جوی اب واعمار منازل رهایشی وخشک سالی پی درپی توسط ماشین از داخل باغ آبیاری میشود.
باغ بابر داری دیوار های احاطوی بوده که در زمان جلال الدین محمد اکبر نواسه بابر شاه اعمار گردیده که مواد ساختمانی ان عبارت ازسنگ، گل پخسه وخشت خام به اندازه های30×15×16 سانتی متر بوده ودارای شش متر ارتفاع میباشد وعرض آن به 1.8 – 2 متر میرسد که بالای دیوار ها سنگ پرچال فرش گردیده که مانع نفوذ اب بارن وبرف میگردید.
بعد از مرگ جلال الدین محمد پسرش نورالدین جهانگیر بقدرت رسید ودر سال 1605 مطابق یک پلان قبر بابر شاه را از سنگ مرمر ساخت که بالای ان یک نشان سنگ که در آن تاریخ اعمار ذکر شده نیز حک گردیده است. بعضی ساختمانهای دیگر در باغ بابر در زمانامیر عبدالرحمن خان ومحمد ظاهر شاه نیز ساخته شده است ویک چپوتره نیز بالای قبر بابر در زمان ظاهر شاه اعمار شده بود که از برف وباران در امان باشد.
در عرب مقبره بابر یک مسجد مرمرین در زمان شاه جهان از سنگ مرمر به سبک تیموری ساخته شده که دارای میناره ها بوده ویکی از ابدات مهم دوره مغولی وتیموری در قرن 17 در کابل محسوب میگردد که این مسجد دارای محراب ورواق ها بوده وبالای رواق های خارجی ان تاریخ اعمار ان نیز ذکرگردیده است( در سال… بعد از فتح بلخ وبدخشان اعمار گردیده است).
درجنوب مقبره بابر شاه یک قصر اعمار گردیده که بنام قصر ملکه مسمی میباشد. در جریان دو دهه جنگ های خانمان سوز قصر، دیوار ها ودرختان باغ ازبینرفته بود ودر سال 2002 م بعد از تأسیس اداره موقت در افغانستان، بازسازی این باغ توسط بیاد فرهنگی آغا خان(AKTC) تحت نظر سوپروایزران باستانشناسی و آبدات تاریخی وزارت اطلاعات وفرهنگ کار ان به اتمام رسید.