به بهانه چهل و هفتمین سال‌روز وفات احمد ظاهر فقید

به بهانه چهل و هفتمین سال‌روز وفات احمد ظاهر فقید

احمدظاهر، از آوازخوان برجسته و محبوب افغانستان است که در ٢٤ جوزای ۱۳٢۵ خورشیدی ولایت لغمان در خانواده روشنفکر دیده به جهان گشود. و در تاریخ ٢٤ جوزای ۱۳۵٨ خورشیدی ظاهرا در يک اثر حادثهٔ ترافیکی جان باخت.

احمد ظاهر آواز خوانی را از مکتب آغاز نمود و اولین آهنگش را در لیسه حبیبیه خواند. وی پس از نشان دادن استعداد در موسیقی در رادیو افغانستان برنامه‌هایی اجرا نمود.

احمد ظاهر پس از گذراندن دوره دانشسرا (دارالمعلمین) راهی هندوستان شد تا به تحصیلات موسیقی بپردازد. شاید او اولین کسی بود که آلات موسیقی غربی را با موسیقی افغانی وفق داد و سازهای آکاردئون، ارگ و ترومپت و غیره را به موسیقی افغانی هدیه آورد. آوازه او از طریق موسیقی از شهرت پدرش که صدراعظم وقت افغانستان بود بالاتر رفت. شهرت او آنقدر بر سر زبانها بود و هست که مردم افغانستان هنوز فکر می‌کنند او بهترین آوازخوان افغانستان تا هم اکنون بوده است. او در سال ۱۳۵۱ خورشیدی لقب بهترین آوازخوان سال افغانستان را به دست آورد.

احمد ظاهر سه بار ازدواج كرد و ازين سه ازدواج دو فرزند دارد، يكی “شبنم” و ديگر “احمد رشاد” كه هر دو خارج از كشور در ایالات متحده آمریکا زندگی می‌كنند.

احمد ظاهر بخاطر درگیری‌های خانوادگی راهی زندان شد و درین هنگام بود که مادرش درگذشت. روایتی وجود دارد که وی پس از رهایی از زندان، در عروسی دختر زمامدار وقت “حفیظ ‌‌الله امین” بنابر اصرار دخترش، شرکت کرد و آواز خواند. بسیاری بر این عقیده‌اند که این واقعه باعث شد تا حفیظ‌الله امین به فکر قتل وی گردد و از همین روی، قتل احمد ظاهر را که در سالنگ صورت گرفت، نیز به امین نسبت می‌دهند. پیکر او ابتدا در مسجد حاجی مجيد در سردخانه نگهداری و سپس در گورستان “شهدا صالحین” به خاک سپرده شد.

احمد ظاهر نماینده موسیقی آماتور افغانستان شمرده می‌شود که آهنگ‌هائی با مفهوم و جاندار را برای شنوندگان عرضه داشت. احمد ظاهر بیشتر کوشش می‌کرد تا از بهترین، زیباترین و معتبرترین اشعار در آهنگ‌های خود استفاده کند و از همین روی، علاقه او به حافظ، مولانا، سعدی، خیام، بیدل، پروین بهبهانی و غیره شعرای زبر دست زبان فارسی دری بوده است. احمد ظاهر به زبان‌های فارسی، پشتو، هندی و انگلیسی آواز خوانده است.

آهنگ‌های “خدا بود یارت”، “مادر من”، “از پیش من برو که دل آزارم”، “برایم گریه کن امشب”،”عجب صبری خدا دارد” از جمله آهنگ‌های مشهوری است که افغانها با خود زمزمه می‌کنند.

احمد ظاهر هم عصر شهرت و آوازه گوگوش در ایران بود و عده‌ای این دو را رقیب سالم می‌دانستند. از احمد ظاهر آهنگ‌های زیادی به یادگار مانده است که در چهارده آلبوم تدوین گردیده و به شکل صوتی در بازار عرضه گردیده است. از احمد ظاهر فقط دو آهنگ تصویری ثبت شده است و سایر آهنگ‌های تصویری وی مقتبس از همین دو آهنگ و یا هم عکس‌های وی اند.

احمد ظاهر نه تنها در افغانستان، که بلکه در دو کشور تاجیکستان و ایران نیز علاقه‌مندان خود را دارد. این علاقه در تاجیکستان به شکل بسیار بالائی وجود دارد و آهنگ‌های وی هنوز هم از بهترین‌ها به حساب می‌رود.

احمد ظاهر نام کهنه‌ای در افغانستان نیست و آهنگ‌های وی هنوز هم علاقه‌مندان بی‌شمار خود را دارد، طوری که بیشترین مخاطبان رادیوها آهنگ‌هائی از احمد ظاهر فرمایش می‌دهند و این باعث شده است تا به منظور فرصت دادن به سایر خوانندگان، مجریان برنامه‌های موسیقی آهنگ‌های احمد ظاهر را در برنامه‌های بهترین موسیقی به رقابت نگذارند، زیرا می‌دانند در صورت وجود آهنگ احمد ظاهر، وی برنده بلا منازع خواهد بود.

سالانه از سالروز شهادت احمد ظاهر در افغانستان و تاجیکستان تجلیل بعمل می‌آید. در افغانستان رسم بر این است که در سالروز شهادت وی، رادیوها و تلویزیون‌ها برنامه‌هائی را در مورد وی پخش می‌کنند و تنها و تنها آهنگ‌های احمد ظاهر را به نشر میرسانند

احمد ظاهر پسر داکتر عبدالظاهر که در زمان سلطنت ظاهرشاه به عنوان نخست‌وزیر ایفای وظیفه می‌نمود، می‌توانست سال‌ها به عنوان پسر نخست‌وزیر زنده‌گی آرام داشته باشد. اما موصوف راه دیگری را برگزید که آوازخوانی بود، و با این پیشه در دل تک‌تک مردم مرزوبومش جا باز کرد.

احمد ظاهر با انتخاب آوازخوانی به عنوان یک پیشه، سد مقابل جوانانی که به موسیقی علاقه داشتند را شکست. در آن زمان آوازخوانی مخصوص به طبقه فرودست جامعه بود. برای فرادستان آوازخوانی یک شرم تلقی می‌شد؛ اما احمد ظاهر که خانواده وی از جایگاه بلند حکومتی برخوردار بود، با انتخاب این پیشه، راه را برای دیگر جوانان علاقه‌مند موسیقی و آوازخوانی گشود.

احمد ظاهر دارای سبک به خصوص خود بود: یک‌جا کردن ساز‌های غربی با شرقی، اجرای آهنگ‌ها به شکل بی‌نظیر، تصنیف‌های متفاوت نسبت به دیگر هنرمندان و اجرای کنسرت‌های بی‌مانند که شور و غلغله‌ای خاص خود را داشت. کنسرت‌های احمد ظاهر به سه بخش تقسیم می‌شد. بخش نخست احمد ظاهر آهنگ‌های میهنی را به مانند “تنیده یاد تو در تار و پودم میهن ای میهن/ بوَد لبریز از عشقت وجودم میهن ای میهن”

بخش دوم بهترین غزلیات از مولانا، حافظ، سعدی، استاد خلیلی و دیگر بزرگان را اجرا می‌کرد، مانند: من غلام قمرم غیر قمر هیچ مگو، حاشا که من به موسم گل ترک مَی کنم، یار با ما بی‌وفایی می‌کند، ناله به دل شد گره …

بخش سوم و نهایی کنسرت و آهنگ‌های تشکیل می‌داد که با رقص و پایکوبی جوانان زمین را به لرزه در می‌آورد. در بخش نخست و دوم کنسرت احمد ظاهر با دریشی که یخن‌ها، نکتایی و پاچه‌های کلان داشت، به گونه‌ای منظم ظاهر می‌شد، اما در بخش پایانی کنسرت کُرتی‌اش را می‌کشید، نکتایی‌اش را بازتر می‌کرد، خودش کیبورد کاسیو می‌نواخت و گاه‌گاهی دایره را به دست می‌گرفت، و با آهنگ‌هایش یک‌جا سر می‌شورانید و می‌خندید.

روح این هنرمند جاویدان افغانستان شاد و یادش گرامی.