کتاب چراغ دانایی و همنشین برتر
در روزگاری که جهان با شتابی بیسابقه به سوی پیشرفت علمی، فرهنگی و تکنالوزی در حرکت است، کتاب همچنان جایگاه خود را به عنوان مطمئنترین وسیله انتقال دانش، تجربه و اندیشه حفظ کرده است. هیچ ابزاری نتوانسته است نقش کتاب را در پرورش ذهن، گسترش آگاهی و ساختن شخصیت انسان به گونه کامل جایگزین سازد. از همین رو، بزرگداشت روز جهانی کتاب و مطالعه، تنها تجلیل از چند برگ کاغذ و چند جلد اثر چاپی نیست؛ بلکه پاسداشت فرهنگ دانایی، اندیشهورزی و رشد انسانی است.
هفته آخر ماه ثور که درکشورعزیزی ما افغانستان به مناسبت روز جهانی کتاب و مطالعه گرامی داشته میشود، فرصتی ارزشمند برای بازنگری در رابطه ما با کتاب است. جامعهای که با کتاب مأنوس باشد، در برابر جهل، تعصب و عقبماندگی مقاومتر خواهد بود. کتاب پنجرهای است که انسان را از محدوده زمان و مکان فراتر میبرد و او را با اندیشههای بزرگان، تجربه ملتها و دستاوردهای تمدن بشری پیوند میدهد.
امروز بیش از هر زمان دیگر، نسل جوان کشور به مطالعه نیاز دارد. جوانان ما در شرایطی زندگی میکنند که با چالشهای گوناگون اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی روبهرو هستند. در چنین وضعیتی، کتاب میتواند بهترین دوست، صادقترین راهنما و مطمئنترین همسفر آنان باشد. مطالعه نه تنها دانش و معلومات را افزایش میدهد، بلکه قدرت تحلیل، تفکر انتقادی، خلاقیت و تصمیمگیری را نیز در انسان تقویت میکند. جوانی که با کتاب انس داشته باشد، آینده خود را آگاهانهتر میسازد و نقش مؤثرتری در آبادانی جامعه خویش ایفا میکند.
با تأسف، فرهنگ مطالعه در سالهای اخیر با چالشهایی نیز مواجه بوده است. گسترش سرگرمیهای زودگذر فضای مجازی، مشکلات اقتصادی، کمبود کتابخانههای مجهز و کاهش دسترسی به منابع مطالعاتی از عواملی هستند که بر میزان کتابخوانی تأثیر گذاشتهاند. اما با وجود همه این دشواریها، هنوز هم میتوان با برنامهریزی درست، تشویق خانوادهها، حمایت نهادهای فرهنگی و ایجاد فضاهای مناسب مطالعه، علاقه به کتاب را در میان نسل جوان تقویت کرد.
خانواده نخستین مدرسه انسان است و والدین میتوانند با تشویق فرزندان به مطالعه، بذر دانایی را در دل آنان بکارند. مکاتب، پوهنتون ها، رسانهها و مراکز فرهنگی نیز مسئولیت دارند تا فرهنگ کتابخوانی را به یک ارزش اجتماعی تبدیل کنند. هر کتابی که خوانده میشود، گامی است به سوی جامعهای آگاهتر، خردمندتر و توانمندتر.
روز جهانی کتاب و مطالعه به ما یادآوری میکند که توسعه پایدار و پیشرفت واقعی از مسیر دانایی میگذرد و دانایی بدون مطالعه به دست نمیآید. بیایید این مناسبت را فرصتی برای آشتی دوباره با کتاب قرار دهیم؛ کتابی که قرنها چراغ راه بشریت بوده و امروز نیز میتواند روشناییبخش مسیر آینده کشور باشد.
در سرزمینی که جوانان آن به کتاب روی آورند، امید زنده میماند، اندیشه شگوفا میشود و فردا روشنتر از امروز رقم خواهد خورد.
افغانستان امروز بیش از هر زمان دیگر به فرهنگ مطالعه نیازمند است. جامعهای که میخواهد بر مشکلات فائق آید، آیندهای روشن بسازد و در میدان رقابت علمی و فرهنگی جهان حضور مؤثر داشته باشد، ناگزیر است کتاب را به بخش جداییناپذیر زندگی روزمره خود تبدیل کند. کتاب میتواند ذهنها را روشن سازد، افق دید جوانان را گسترش دهد و آنان را برای پذیرش مسئولیتهای بزرگ اجتماعی آماده نماید.
نسل جوان سرمایه بزرگ این سرزمین است. جوانانی که امروز با انبوهی از اطلاعات پراگنده در فضای مجازی روبهرو هستند، بیش از هر زمان دیگر به مطالعه عمیق و هدفمند نیاز دارند. کتاب به آنان میآموزد که چگونه بیندیشند، چگونه پرسش کنند و چگونه راه درست را از نادرست تشخیص دهند. همانطوریکه گفته آمدیم مطالعه، قدرت تحلیل و تفکر انتقادی را تقویت میکند و انسان را از سطحنگری و قضاوتهای شتابزده دور میسازد.
از سوی دیگر، کتاب پلی استوار میان نسلهاست. از رهگذر مطالعه، جوانان با میراث فرهنگی، ادبی و تاریخی خویش آشنا میشوند و پیوند خود را با هویت ملی و فرهنگی حفظ میکنند. آثار بزرگان ادب فارسی دری، دانشمندان و اندیشمندان ، گنجینهای ارزشمند است که میتواند الهامبخش نسل امروز و فردا باشد.
در پایان، این هفته را به همه نویسندگان، پژوهشگران، ناشران، کتابداران و دوستداران کتاب گرامی میداریم و امیدواریم کتاب بیش از پیش جایگاه شایسته خود را در خانهها، مکتبها و محافل فرهنگی ما بازیابد. زیرا آینده روشن هر جامعه از صفحههای کتاب آغاز میشود و ملتهای دانا، فردای خود را با قلم و مطالعه میسازند، نه با جهل و ناآگاهی.
”کتاب، خاموشترین دوست انسان و گویاترین آموزگار اوست؛ هر صفحه آن دریچهای است به سوی دانایی و هر مطالعه، گامی است به سوی روشنایی.”
” کتاب، چراغ راه فردا”
سید محمد داود یعقوبی
صاحب امتیاز و مدیرمسوول دوهفته نامه آیینه روز
