مس عينك لوگر

مس عينك لوگر

این ساحه باستانی و تاریخی در 40 کیلومتری جنوب ولایت کابل و در 18 کیلومتری شرق قریه زاهد آباد ولسوالی محمد آغه ولایت لوگر احراز موقعیت نموده است و یکی از شهرک های بزرگ دورۀ کوشانی و بعد از کوشان بوده که در مسیر راه ابریشم قرار داشته و دومین مرکز در حوزۀ گندهارا بعد از ساحه باستانی هده ولایت ننگرهار می باشد.

ساحه متذکره تقریباً 45 هکتار زمین را احتوا نموده و یکی از ساحات بزرگ دوره کوشانی در حوزه گندهارا می باشد. این ساحه باستانی برای اولین بار در سال های 1963-1978 میلادی توسط دانشمندان فرانسوی تحت سروی های مقدماتی قرار گرفت و بعداً در سال های 1381، 1382 و1387 توسط تیم باستانشناسان افغان تحت سروی های علمی قرار گرفت که خوشبختانه  بعد از قرارداد فی مابین کمپنی MCC کشور چین  و افغانستان در سال 1388 برای اولین بار تحت سرپرستی سرمحقق کتاب خان فیضی عضو اکادمی علوم افغانستان تحت کاوش های علمی قرار گرفته است که در نتیجه آثار زیادی از قبیل معابد، ستوپه ها، مجسمه ها، سکه های طلایی، نقره یی و مسی، آثار سفالی، چوبی و گلی از نقاط مختلف این  ساحه باستانی باز یافت گردیده است.

بعد ها این ساحه باستانی تحت سرپرستی باستانشناسان جوان انستیتوت باستانشناسی وزارت اطلاعات و فرهنگ به همکاری کشورهای تاجکستان، ترکیه، فرانسه، چین، ایتالیا، یونان، جرمنی، کوستاریکا، ایالات متحده امریکا، انگلستان و سوریه تحت کاوش های علمی قرار گرفته که آثار بی بدیل باستان شناسی مربوط به دوره کوشانی و دیگر دوره های فرهنگی این سرزمین کشف گردید.

نظر به آثار بدست آمده از ساحه باستانی مس عینک معلوم می شود که این ساحۀ بسیار مهم در حوزه گندهارا بوده  و یکی از مراکز بزرگ اقتصادی و فرهنگی در این حوزه به شمار می رود، طبق شواهد و آثار کشف شده از این محل ساحه مذکور زمانی محل ذوب مس نیز بوده به خاطریکه معدن بزرگ مس در ساحه موجود می باشد. در زمان کوشانی های بزرگ و بعد در زمان کیدارشاهان (کوشانی‌های‌کوچک)  و یفتلی ها در این محل باستانی مسکوکات را به ضرب می رسانیدند که به اثر کاوش های باستانشناسی از نقاط مختلف این ساحه سکه های دوره کوشانی مربوط به شاهان این امپراتوری بزرگ کشف گردیده است.

از ساحه باستانی مس عینک آثار منقول و غیر منقول کشف گردید که تعداد آثار منقول آن بیش از 5000 پارچه بوده و به موزیم ملی افغانستان تسلیم داده شده است که در جمله این آثار بیش از هزار سکه طلایی، نقره یی و مسی  دوره کوشانی و دوره های دیگر قبل از اسلام را شامل می باشد.

همچنان آثار غیر منقول این ساحه باستانی که شامل محلات رهایشی، استخراج معادن، کارخانه پروسس معادن، سیستم آبرسانی یا کانالزایسون، معابد، ستوپه ها بوده و با یک سیستم بسیار منظم مهندسی و انجنیری اعمار گردیده است.

در کل میتوان به طور خلاصه گفت که اعمار این شهرک باستانی در زمان کوشانی های بزرگ آغاز و در دوره کیدارشاهان (کوشانی‌های‌کوچک) به پایان رسیده است. زیرا؛ تیکرهای بدست آمده از ساحه مذکور ادعای مارا ثابت می سازد. به همین ترتیب، نظر به کوره های موجود استخراج مس نشاندهندۀ روابط اقتصادی با ممالک همجوار نیز میباشد که در آن وقت از همین طریق به ولایت تحت حاکمیت کوشانی ها، کشور فارس یا ایران امروزی، ترکیه، سرزمین های مدیترانه یی، چین و هند روابط تجارتی بر قرار بوده و یکی از شاهراه  مهم راه ابریشم محسوب می گردید و ساحه متذکره بعد از ترمیم به یک جاذبه سیاحتی دوره کوشانی تبدیل خواهد شد.